بیشتر کسانی که برای هیپنوتراپی تماس می‌گیرند، یک نگرانی مشترک دارند: «یعنی کنترلم را از دست می‌دهم؟» پاسخ کوتاه این است: نه. در هیپنوتراپی بالینی شما در تمام مدت هوشیارهستید، صدای مرا می‌شنوید. چیزی که تغییر می‌کند تمرکز است، نه اراده
در اتاق التیام، هیپنوتراپی یک تکنیک جدا و مستقل نیست. ابزاری است که در کنار طرحواره‌درمانی به کار می‌رود تا کاری که در درمان انجام می‌دهیم عمیق‌تر بنشیند.
هیپنوتراپی برای چه مسائلی کمک‌کننده است
اضطراب
اضطراب فقط یک فکر نیست؛ بدن هم در حالت آماده‌باش می‌ماند. هیپنوتراپی از مسیر کاهش برانگیختگی بدنی وارد می‌شود و به سیستم عصبی اجازه می‌دهد تجربهٔ آرامش عمیق را دوباره یاد بگیرد. مرورهای پژوهشی، هیپنوتراپی را به‌ویژه وقتی همراه با درمان‌های شناختی به کار برود، در کاهش اضطراب مؤثر گزارش کرده‌اند.
بی‌خوابی
بی‌خوابی مزمن اغلب حاصل «بیش‌برانگیختگی» است: ذهن شب‌ها خاموش نمی‌شود. هیپنوتراپی با آموزش خودهیپنوتیزم به شما ابزاری می‌دهد که خودتان شب‌ها به کار ببرید؛ نه فقط چیزی که در جلسه اتفاق بیفتد و تمام شود.
دردهای بدنی و سایکوسوماتیک
وقتی آزمایش‌ها چیزی نشان نمی‌دهند اما درد واقعی است، معنایش این نیست که درد خیالی است. یعنی مسیر آن از تنظیم هیجانی می‌گذرد. هیپنوتیزم یکی از قدیمی‌ترین و مطالعه‌شده‌ترین روش‌های غیردارویی در مدیریت درد است و پژوهش‌ها اثر آن را بر شدت درد و کیفیت زندگی نشان داده‌اند.
تفاوت کار من: هیپنوتیزم در خدمت طرحواره‌درمانی
در طرحواره‌درمانی، تکنیکی هست به نام بازسازی خاطره (Imagery Rescripting). مراجع به خاطره‌ای از کودکی برمی‌گردد و این بار، به‌جای تجربهٔ همان درماندگی، پاسخی را دریافت می‌کند که آن موقع نگرفته بود.
این تکنیک معمولاً در حالت تصویرسازی سبک انجام می‌شود. من آن را در خلسهٔ عمیق هیپنوتیزمی اجرا می‌کنم. سه دلیل پشت این انتخاب هست:
یک — پژوهش. مطالعات نشان داده‌اند که افزودن هیپنوتیزم به یک درمان ساختاریافتهٔ شناختی، اثربخشی آن درمان را افزایش می‌دهد. این یافته پایهٔ رویکردی است که با نام «هیپنوتراپی شناختی» شناخته می‌شود و پروفسور اسن الادین آن را مدون کرده است.
دو — مکانیزم. ذهن خودآگاه به‌واسطهٔ چیزی که «فاکتور انتقادی» نامیده می‌شود، مثل یک فیلتر عمل می‌کند و اجازه نمی‌دهد تجربهٔ اصلاحی به لایه‌های عمیق‌تر ذهن برسد. تغییر پایدار زمانی رخ می‌دهد که از این فیلتر عبور کنیم. بازسازی خاطره در تصویرسازی سبک، اغلب پشت همین فیلتر می‌ماند.
سه — تجربهٔ بالینی من. در این سال‌ها دیده‌ام وقتی بازسازی خاطره در عمق خلسه انجام می‌شود، تأثیرش در روند درمان به‌طرز محسوسی عمیق‌تر و ماندگارتر است چون تجربهٔ اصلاحی نه فقط در سطح فکر، که در سطح حس بدنی و هیجانی ثبت می‌شود.
این ترکیب چیزی است که کار من را از هیپنوتراپی صرفاً تلقینی جدا می‌کند. هدف، کاشتن یک جملهٔ مثبت در ذهن شما نیست؛ هدف این است که ریشهٔ الگویی که رنجتان می‌دهد، در جایی که شکل گرفته، بازنویسی شود.
یک جلسه چطور می‌گذرد
برخلاف تصور بیشتر مراجعان، فرد در هیپنوتیزم به خواب فرو نمی‌رود. درست برعکس: ذهن در سطح هوشیاری بالاتری قرار می‌گیرد. چیزی که آرام می‌شود بدن است، نه آگاهی.
جلسهٔ اول بیشتر گفت‌وگو است تا هیپنوتیزم: می‌فهمیم مسئله چیست، از کجا آمده، و آیا هیپنوتراپی برای شما روش مناسبی هست یا ابزار دیگری بهتر جواب می‌دهد.
در جلسات هیپنوتراپی، ابتدا با هم دربارهٔ آنچه قرار است روی آن کار کنیم توافق می‌کنیم. سپس با راهنمایی من به‌تدریج وارد حالت خلسه می‌شوید و کار درمانی در همان حالت انجام می‌شود. در پایان جلسه، با یک تلقین پایانی به حالت عادی بازمی‌گردید و دربارهٔ آنچه تجربه کردید صحبت می‌کنیم.
تعداد جلسات
برای کار روی یک مسئلهٔ مشخص، حداقل به سه جلسهٔ هیپنوتیزم نیاز داریم، با فاصلهٔ حدود یک تا دوهفته (حتی گاهی یک یا دو ماه) بین جلسات؛ جهت تثبیت
یک نکتهٔ مهم را صریح بگویم: اثر هیپنوتیزم به‌تنهایی کمتر از اثر آن در کنار یک رویکرد درمانی دیگر است. به همین دلیل هیپنوتیزم را به‌عنوان یک درمان مستقل ارائه نمی‌دهم، بلکه آن را در بستر طرحواره‌درمانی به کار می‌برم. اگر جایی هیپنوتیزم به‌عنوان راه‌حل سریع و مستقل پیشنهاد شد، این نکته را در نظر داشته باشید.
سؤال‌های متداول
در هیپنوتیزم کنترلم را از دست می‌دهم؟
بخشی از مغز در همهٔ حالات از ما مراقبت می‌کند. به همین دلیل هیچ‌کس نمی‌تواند در هیپنوتیزم کاری برخلاف اعتقادات و ارزش‌های شما انجام دهد. تنها چیزی که موقتاً از کنترل ارادی خارج می‌شود، جسم و بدن است و آن هم با تلقین پایانی در انتهای جلسه بازمی‌گردد.
اگر در جلسهٔ آنلاین اینترنت قطع شود چه می‌شود؟
مشکلی پیش نمی‌آید. راهنمایی لازم را پیش از شروع دریافت می‌کنید و اگر ارتباط قطع شود، پس از دقایقی کوتاه خودتان کنترل جسمتان را بازمی‌یابید و به حالت طبیعی برمی‌گردید.
من آدم کنترل‌گری هستم؛ هیپنوتیزم می‌شوم؟
افرادی که کنترل‌گری بالایی دارند معمولاً سخت‌تر وارد خلسه می‌شوند. این جای نگرانی نیست روش کار با این افراد متفاوت است.
آیا چیزی را که نمی‌خواهم بگویم، لو می‌دهم؟
خیر. اختیار حرف زدن کاملاً با شماست. هیپنوتیزم روش بازجویی نیست.
همه هیپنوتیزم می‌شوند؟
قابلیت هیپنوتیزم‌پذیری در افراد متفاوت است، اما اکثریت افراد می‌توانند به عمقی از خلسه برسند که برای کار درمانی کافی باشد. در جلسهٔ اول این را با هم می‌سنجیم.
هیپنوتراپی آنلاین هم ممکن است؟
بله. جلسات هیپنوتراپی به‌صورت آنلاین هم برگزار می‌شود، مشروط بر اینکه در فضایی امن و بدون مزاحمت باشید.
هیپنوتیزم نیروی خاصی است که درمانگر دارد؟
خیر. در هیپنوتیزم بالینی هیچ نیروی خاصی در کار نیست. آنچه اثر می‌گذارد تلقین است و مهارت درمانگر در طراحی درست آن. در واقع هر تجربهٔ هیپنوتیزمی نوعی خودهیپنوتیزم است؛ نقش من راهنمایی است، نه اعمال قدرت.
تفاوت هیپنوتراپی با هیپنوتیزم نمایشی چیست؟
هیپنوتیزم نمایشی برای سرگرمی است و بر تلقین‌پذیری بالای چند نفر از میان جمع تکیه دارد. هیپنوتراپی بالینی یک روش درمانی است که توسط درمانگر آموزش‌دیده و در چارچوب یک طرح درمان مشخص انجام می‌شود.
رزرو جلسه
مطب در سعادت‌آباد تهران (بلوار فرحزادی، برج اداری افق) است و جلسات حضوری و آنلاین برگزار می‌شود.
رزرو نوبت آنلاین
پروانه قلی‌پور — روان‌درمانگر و هیپنوتراپیست. دورهٔ هیپنوتراپی (۶۶ ساعت) و هیپنوتراپی شناختی (۴۲ ساعت) از IIPMT. عضو سازمان نظام روان‌شناسی و مشاوره، شمارهٔ عضویت ۵۵۴۵۳.
مطالب مرتبط: درمان با EMDR